Knjiga o raciji: Očistiti Srem od Srba

U Izdavačkoj kući "Prometej" danas je predstavljena knjiga "Akcija Viktora Tomića i Pokretni preki sud u Sremu 1942", dokumentovano svedočenje o zločinima nemačkih nacista i hrvatskih ustaša u Drugom svetskom ratu, u kojima je stradalo oko 6.000 nevinih civila, skoro isključivo srpske nacionalnosti, među njima i slikar Sava Šumanović.

Knjigu, koju je "Prometej" objavio u saradnji sa Malim istorijskim društvom Novog Sada, priredio je dr Drago Njegovan, "svojevrsni ekspert za politička i istorijska događanja na prostorima današnje Vojvodine", uporan istraživač, ali i "vrlo hrabar čovek" jer nam je podario delo "u ovo vreme koje nije pogodno za takve događaje", rekao je direktor Arhiva SANU u Sremskim Karlovcima dr Žarko Dimić.

Događaji koji su obrađeni u knjizi su veoma važan deo naše prošlosti, ali "te bitne stvari iz prošlosti su i bitan deo naše budućnosti", što naša politička elita često ne shvata, pa zato i nema dovoljno razumevanja za finansiranje naučnih projekata poput ovog, rekao je Dimić.

O genezi i razmerama genocida koji su počinile ustaše u Sremu, posle okupacije pripojenog Nezavisnoj državi Hrvatskoj, govorila je prof. dr Jelena Popov, podsetivši da je Pavelićev neposredni opunomoćenik Viktor Tomić od svog poglavnika dobio zadatak da to područje očisti od Srba i uvede red i mir.

Time su počela masovna hapšenja, "suđenja bez suda" i ubijanja civila po gotovo svim sremskim gradovima i selima. Knjiga predočava dokumenta iz kojih se vidi da su u toj akciji učestvovali i Nemci koji su živeli na tim prostorima, praveći spiskove svojih komšija ili na drugi način pomažući Tomićevu akciju, pa zato nisu tačne ocene koje se danas čuju da su svi oni bili potpuno nedužni, rekla je profesorka Popov.

O delu su govorili savetnik u Muzeju Srema u Sremskoj Mitrovici Olivera Drezgić, direktor "Prometeja" Zoran Kolundžija i priređivač knjige Njegovan, koji je zahvalio onima koji su pomogli rad na tom delu i njegovo objavljivanje i naglasio da bez ovakvih knjiga istina nije potpuna.

U knjizi je predstavljen elaborat Pokrajinske komisije za utvrđivanje zločina okupatora i njihovih pomagača u Vojvodini, koji je izradila Anketna komisija za Srem, a odnosi se na zločine nemačkih nacista i hrvatskih ustaša te godine u Sremu.

Prvi put je objavljen kompletan spisak ratnih zločinaca, donosi se nepotpun spisak žrtava, a predočeni su i ustaški leci i plakati koji su najavljivali te zločine, kao i kazneni listovi koji govore o farsičnosti takozvanih suđenja Pokretnog prekog suda NDH.

Objavljene su i mnogobrojne fotografije koje svedoče o stravičnim zločinima i stratištima nevinih žrtava fašizma, nacizma i ustaštva u Vukovaru, Rumi, Sremskoj Mitrovici i drugim sremskim mestima.

Objavljivanje knjige pomogle su opštine Stara Pazova, Sremska Mitrovica i Zemun.